Vraag en antwoord

SAQ Compact
SAQ Compact: de scores, GAP analyse en Actieplan

Hoe vul je de SAQ compact vragenlijst in

Begin met het vaststellen van het aantal medewerkers. Hierbij ga je uit van het totaal aantal werkzame personen, dit betekent eigen personeel en ingeleend en/of ingehuurd personeel  (zoals ZZP-ers). De rekenhulp geeft een indicatie van het aantal respondenten dat nodig is voor een representatief beeld. Voor de SAQ compact is de rekenhulp verplicht.  

Zo worden de scores berekend en weergegeven

Per vraag kunnen er 0, 50 of 100 punten worden behaald. O punten als je ‘niet’ aankruist, 50 punten bij een ‘deels’ antwoord en 100 punten als je ‘volledig’ invult.  In het eindresultaat wordt de score uitgedrukt in het percentage behaalde punten ten opzichte van het maximaal aantal te behalen punten per trede. De grijs gekleurde vakjes in de rapportage geven per thema aan op welke trede het hoogst gescoord wordt.
De antwoorden die niet van toepassing zijn, worden niet meegerekend.

Hoe moet ik de scores interpreteren

In de vragenlijst staan bij ieder thema vier beschrijvingen die passen bij de cultuur, houding en gedrag van trede 2, 3, 4 of 5. Je vult voor iedere beschrijving in of je je hierin deels, volledig of niet herkent. Omdat de beschrijving gerelateerd is aan de kenmerken van een trede leidt dit ertoe dat de trede met de meeste punten voor dat thema het beste past bij jouw organisatie.
Als medewerkers zich bijvoorbeeld bij het thema ‘Werkplekveiligheid’ het meest kunnen vinden in de beschrijving die hoort bij trede 4, dan scoren zij het hoogst op deze trede. Omdat zij zich mogelijk minder herkennen in de beschrijvingen van de lagere treden, is het mogelijk dat voor dat thema een lagere trede een lagere score heeft.
In sommige beschrijvingen staan woorden als ‘niet’, ‘pas’ of ‘alleen’. Bijvoorbeeld: 'Ik merk dat mijn leidinggevende alleen ernstige bedrijfsongevallen meldt en registreert'. Deze beschrijving past bij trede 2. Indien je als antwoord ‘niet’ geeft (bijv. omdat uw leidinggevende ook de minder ernstige ongevallen meldt en registreert) scoor je 0 punten. Dit houdt in dat je voor dit onderwerp waarschijnlijk op een hogere trede meer punten zult scoren. Het is dus mogelijk dat je op trede 2 zeer laag of niet scoort en op een hogere trede meer.

Soms wordt voor een bepaald thema op de verschillende treden nagenoeg hetzelfde gescoord: bijvoorbeeld 65% op Trede 2, 65% op trede 3 en 60% op trede 4, 20% op trede 5. Dit heeft te maken met het feit dat in sommige beschrijvingen een opbouw zit waarbij de lat steeds een stukje hoger komt te liggen.

De uitkomsten in de SAQ compact zijn bedoeld om inzicht te geven in hoe medewerkers bepaalde veiligheidsaspecten ervaren en niet om een specifieke trede indicatie te geven als totaaloverzicht.   Het doel is om met elkaar het gesprek te voeren over de uitkomsten en om te achterhalen hoe de scores tot stand gekomen zijn: Wat gaat goed, wat willen we met elkaar verbeteren? Hoe komt het dat door verschillende medewerkers een andere score gegeven is? Doen we wat we met elkaar afgesproken hebben?

Het is daarom ook niet mogelijk een echte trede indicatie uit de score van de SAQ Compact af te leiden!

Het opstellen van de GAP-analyse en het ACTIE plan

Bij de GAP-analyse maak je een vergelijking tussen de bestaande en gewenste situatie. Dit doe je op basis van de uitkomsten van de vragenlijst waarbij je de verschillende thema’s met elkaar bespreekt. De gewenste situatie kan zijn dat je wilt toe werken naar een hogere trede maar kan ook inhouden dat binnen een bepaalde trede nog het een en ander te verbeteren is. De uitkomsten zijn vooral bedoeld om te ontdekken hoe veilig en gezond de organisatie is en aan welke thema’s je nog kunt werken om de veiligheid te verbeteren.

Op basis van de GAP-analyse stel je een actieplan op. Hierin beschrijf je welke acties er concreet worden uitgevoerd om aan de slag te gaan met de verbeterpunten.

Moet ik om te voldoen aan ViA bij het opstellen van de GAP-analyse alleen kijken naar de behaalde scores op trede 2?

Neen, het is de bedoeling dat je kijkt naar de uitkomsten van alle thema’s en met elkaar bepaalt waarmee je aan de slag gaat. Een certificerende instelling controleert of de zelfevaluatie op de juiste wijze is uitgevoerd en of de GAP-analyse en het actieplan op een goede manier zijn opgesteld. Als dit het geval is wordt een verklaring afgegeven zonder trede indicatie. ViA waardeert deze verklaring als een trede 2 indicatie omdat de organisatie laat zien dat zij goede acties neemt om met veiligheid aan de slag te gaan.

Geen vast format voor de GAP-analyse of het ACTIE plan

In het SCL handboek zijn een aantal algemene eisen opgenomen waaraan de GAP-analyse en het actieplan moeten voldoen. Er zijn geen vaste formats beschikbaar voor de GAP-analyse en het actieplan omdat de vorm (hoe dit gebeurt) van minder belang is. De nadruk moet liggen op open en eerlijke gesprekken om een gemeenschappelijk beeld te krijgen van wat men wil bereiken op het gebied van houding en gedrag.

Ondersteuning nodig?

Op onze site (www.safetycultureladder.com) vindt u een lijst met SCL-kennispartners die hulp kunnen bieden maar ook elders zijn deze organisaties te vinden.

Hoe wordt de score berekend voor de SAQ Compact?

SAQ Compact vertaalt de ingevulde vragen naar een score in het volwassenheidsmodel van de Safety Culture Ladder. De resultaten worden gegeven per thema en per trede. Per vraag kunnen er 0, 50 of 100 punten worden behaald. In het eindresultaat wordt de score uitgedrukt in het percentage behaalde punten ten opzichte van het maximaal aantal te behalen punten per trede. De antwoorden die niet van toepassing zijn, worden niet meegerekend.

Interpretatie van de score:

Het is mogelijk dat bij bepaalde thema ’s een lagere trede een lagere score heeft dan een hogere trede. Dit heeft te maken met de wijze waarop de vragen in SAQ Compact zijn geformuleerd. Als medewerkers zich bijvoorbeeld bij het thema ‘Werkplekveiligheid’ het meest kunnen vinden in de beschrijving die hoort bij trede 4, dan scoren zij het hoogst op deze trede. Omdat de scores niet cumulatief zijn, wordt er in dit geval lager gescoord op de onderliggende treden.

Bedenk dat het niet alleen gaat om de score. De uitkomstenr zijn vooral bedoeld om te ontdekken hoe veilig en gezond de organisatie is en aan welke thema’s nog kan worden gewerkt binnen de organisatie om de veiligheid te verbeteren. Zo kunnen de uitkomsten van SAQ Compact worden gebruikt om een GAP-analyse op te stellen. Ook kunnen de uitkomsten worden gebruikt als gespreksonderwerp. Daarbij kan desgewenst nog een afsluitende groepsinvulling wordt gemaakt.

Door SAQ Compact periodiek te gebruiken kunt u bijhouden wat de voortgang is en welke acties zijn ondernomen.

Uit hoeveel vragen bestaat de SAQ Compact?

SAQ Compact bestaat uit 72 vragen. Deze zijn onderverdeeld in de treden 2 t/m 5. Bij elke vraag moeten de respondenten aangeven in hoeverre zij het eens zijn met de beschrijving: niet, deels of volledig.

Uit welke vragen bestaat de SAQ Compact?

SAQ Compact bestaat uit 18 thema’s die overeenkomen met de bedrijfskarakteristieken uit de SCL. Voor elk thema zijn beschrijvingen geformuleerd die passen bij de treden van de SCL. Respondenten geven aan in hoeverre zij zich herkennen in de beschrijvingen:

  • Niet: Het omschreven gedrag is niet zichtbaar binnen de organisatie.
  • Deels: Het omschreven gedrag is niet volledig zichtbaar in de organisatie.
  • Volledig: Het omschreven gedrag is absoluut zichtbaar binnen de organisatie.
  • Niet van toepassing: De respondent heeft geen kennis van het omschreven gedrag.

Bij de keuze ‘Niet van toepassing’ moet de respondent de reden toelichten in een invulveld.

Wat verstaan jullie onder de term V&G in de SAQ Compact?

In SAQ Compact wordt de term V&G gebruikt. In bijvoorbeeld de bouwsector staat deze afkorting voor veiligheid en gezondheid op de bouwplaats, in het kader van het Arbobesluit. Bij het invullen van deze vragenlijst moet deze term breder worden opgevat. Het gaat niet alleen om de veiligheid en gezondheid van de medewerkers van uitvoerende bedrijven, maar ook om de veiligheid van de (toekomstige) gebruikers en derden.